Hotline
Chat Zalo
Ưu đãi
Hệ thống

Lòng trắng mắt có màu nâu hoặc đốm nâu có nguy hiểm không?

Lòng trắng mắt có màu nâu có thể liên quan đến nốt ruồi kết mạc hoặc các dạng tăng sắc tố tại mắt. Nhiều trường hợp lành tính và chỉ cần theo dõi sau khi được thăm khám. Tuy nhiên, đốm mới xuất hiện, lớn lên hoặc thay đổi hình dạng cần được bác sĩ kiểm tra để xác định nguyên nhân. 

Lòng trắng mắt có màu nâu

1. Lòng trắng mắt có màu nâu là tình trạng gì?

Lòng trắng mắt là phần củng mạc màu trắng nhìn thấy ở phía trước nhãn cầu, được phủ bởi lớp kết mạc mỏng, trong suốt. Khi xuất hiện chấm hoặc mảng nâu ở khu vực này, sắc tố có thể nằm tại kết mạc hoặc trong mô sâu hơn bên dưới.

Vùng đổi màu có thể là một đốm nhỏ giống nốt ruồi, mảng nâu phẳng hoặc vùng xám xanh. Tình trạng này khác với đốm nâu trên phần mống mắt, thường được gọi là “lòng đen”. Vị trí, thời điểm xuất hiện và diễn biến của tổn thương giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân. Không thể xác định một đốm nâu có nguy hiểm hay không chỉ qua màu sắc hoặc ảnh chụp thông thường.

Màu nâu ở lòng trắng mắt có thể xuất phát từ sắc tố ở kết mạc hoặc các mô sâu hơn.
Màu nâu ở lòng trắng mắt có thể xuất phát từ sắc tố ở kết mạc hoặc các mô sâu hơn.

2. Nguyên nhân khiến lòng trắng mắt có màu nâu

Màu nâu ở lòng trắng mắt có thể xuất phát từ sắc tố nằm trên kết mạc hoặc từ những mô sâu hơn nhìn xuyên qua lớp kết mạc trong suốt. Phần lớn tổn thương sắc tố lành tính, nhưng đặc điểm xuất hiện, vị trí và sự thay đổi theo thời gian vẫn cần được xem xét để loại trừ nguyên nhân bất thường.

2.1. Nốt ruồi kết mạc

Nốt ruồi kết mạc là tổn thương lành tính hình thành từ các tế bào sắc tố. Nốt thường được nhận thấy ở thời thơ ấu hoặc tuổi thiếu niên, có thể mang màu nâu nhạt đến nâu đậm và hơi gồ trên bề mặt mắt. Đây không phải lúc nào cũng là tổn thương có ngay từ khi sinh.[1]

Một số nốt có những nang nhỏ trong suốt bên trong, được bác sĩ nhận diện khi khám. Nốt ruồi cũng có thể có mạch máu, vì vậy sự hiện diện của mạch máu không đủ để kết luận tổn thương ác tính. Bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể, đặc biệt khi nốt lớn lên, dày hơn hoặc thay đổi so với hình ảnh trước đó.

2.2. Tăng sắc tố kết mạc liên quan màu da 

Tăng sắc tố kết mạc liên quan màu da có thể tạo những mảng nâu phẳng, thường xuất hiện ở cả hai mắt và rõ hơn quanh rìa giác mạc. Hai bên có thể không hoàn toàn đối xứng. Tình trạng này thường gặp hơn ở người có da sẫm màu và được xem là biến thể sắc tố lành tính.

Nếu xuất hiện một nốt mới khác biệt với vùng sắc tố vốn có, người bệnh vẫn cần được kiểm tra để xác định đó có phải cùng loại tổn thương hay không.

2.3. Tăng sắc tố kết mạc mắc phải nguyên phát 

Tăng sắc tố kết mạc mắc phải nguyên phát, thường được gọi là PAM, thường biểu hiện bằng mảng nâu phẳng xuất hiện ở tuổi trưởng thành và hay gặp ở một mắt. PAM cần được phân biệt với nốt ruồi và tăng sắc tố liên quan màu da.

Nguy cơ của PAM phụ thuộc vào đặc điểm tổn thương và mức độ bất thường của tế bào. Không thể xác định mức độ bất thường này chỉ bằng quan sát bên ngoài; xét nghiệm mô bệnh học được sử dụng khi có chỉ định. Do đó, mảng nâu mới xuất hiện không nên được tự xem là “sắc tố cơ địa”.

2.4. Tăng sắc tố ở mô sâu của mắt 

Trong tình trạng tăng tế bào sắc tố ở mắt, gọi là ocular melanocytosis, sắc tố có thể nằm ở lớp thượng củng mạc, củng mạc hoặc cấu trúc bên trong mắt. Vùng đổi màu nhìn từ bên ngoài có thể có sắc xám xanh hoặc nâu. Nếu kèm sắc tố ở da quanh mắt, bác sĩ có thể xem xét tình trạng tăng sắc tố da và mắt, còn gọi là bớt Ota.

Nhóm này cần được phân biệt với nốt ruồi trên kết mạc. Một số dạng có liên quan đến nguy cơ glaucoma và u hắc tố màng bồ đào, nên việc theo dõi có thể bao gồm đo nhãn áp và khám đáy mắt, ngay cả khi vùng đổi màu bên ngoài ít thay đổi.

2.5. U hắc tố kết mạc

U hắc tố kết mạc là khối u ác tính hiếm gặp, hình thành từ các tế bào tạo sắc tố ở kết mạc. Tổn thương có thể là nốt hoặc mảng nâu, đen hay nhiều màu, đôi khi dày lên, tăng kích thước hoặc xuất hiện mạch máu bất thường. Không thể chẩn đoán u hắc tố chỉ dựa vào màu sắc. Một tổn thương mới xuất hiện ở người trưởng thành hoặc thay đổi nhanh cần được khám sớm.

3. Lòng trắng mắt có đốm nâu có nguy hiểm không?

Lòng trắng mắt có đốm nâu không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nốt ruồi kết mạc hoặc tăng sắc tố liên quan màu da có thể lành tính. Nếu bác sĩ đã xác định loại tổn thương và đốm ổn định, người bệnh có thể chỉ cần theo dõi theo lịch hẹn.

Ngược lại, mảng sắc tố mắc phải hoặc tổn thương có thay đổi cần được đánh giá kỹ hơn. Việc đốm đã có lâu, không đau và không ảnh hưởng thị lực là thông tin hữu ích, nhưng chưa đủ để người bệnh tự khẳng định lành tính.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào bản chất tổn thương, không chỉ vào đốm nâu đậm hay nhạt. Một nốt hơi gồ cũng có thể là nốt ruồi lành tính; điều cần lưu ý là tổn thương mới xuất hiện hoặc thay đổi so với trước.

Đốm nâu lành tính thường tồn tại lâu, ít thay đổi và không gây ảnh hưởng rõ rệt đến mắt.
Đốm nâu lành tính thường tồn tại lâu, ít thay đổi và không gây ảnh hưởng rõ rệt đến mắt.

4. Dấu hiệu nào gợi ý đốm nâu lành tính?

Với đốm nâu trên lòng trắng mắt, đặc điểm đánh giá sẽ khác với đốm sắc tố trên da. Một tổn thương thường gợi ý lành tính khi đã tồn tại lâu, gần như không thay đổi và không ảnh hưởng đến mắt, tuy nhiên, chỉ bác sĩ mới có thể xác định chính xác qua thăm khám.

  • Xuất hiện từ nhỏ hoặc tuổi thiếu niên: Nốt ruồi kết mạc thường hình thành trong những năm đầu đời và được nhận thấy rõ hơn khi trẻ lớn lên.
  • Kích thước ổn định: Đốm không lớn nhanh, không lan sang vùng xung quanh và hầu như giữ nguyên hình dạng qua thời gian.
  • Ranh giới tương đối rõ: Tổn thương thường khu trú, có bờ dễ nhận biết thay vì lan tỏa bất thường trên bề mặt kết mạc.
  • Màu sắc khá đồng đều: Đốm có thể mang màu vàng nâu, nâu nhạt hoặc nâu sẫm, nhưng thường không xuất hiện nhiều vùng màu khác nhau trong thời gian ngắn.
  • Không có biểu hiện bất thường: Đốm không gây đau, đỏ mắt kéo dài, chảy máu, cộm nhiều hoặc làm giảm thị lực.
  • Không nổi cao hoặc xuất hiện mạch máu bất thường: Một số nốt ruồi kết mạc có thể hơi gồ, nhưng nếu tổn thương dày lên nhanh hoặc xuất hiện mạch máu nổi bật thì cần được kiểm tra sớm.

5. Khi nào cần đi khám mắt?

5.1. Đặt lịch khám để xác định loại tổn thương

Nếu chưa từng được kiểm tra, bạn nên đặt lịch khám chuyên khoa mắt khi nhận thấy đốm hoặc mảng sắc tố trên lòng trắng mắt. Với tổn thương đã được xác định lành tính và ổn định, hãy tái khám theo hướng dẫn, thay vì tự đặt một lịch chung cho mọi trường hợp.

5.2. Khám sớm khi đốm nâu thay đổi

Bạn nên đi khám sớm nếu có một trong các biểu hiện sau:

  • Đốm hoặc mảng nâu mới xuất hiện, đặc biệt ở người trưởng thành.
  • Tổn thương lớn lên, lan rộng, dày hơn hoặc thay đổi hình dạng.
  • Màu sắc thay đổi rõ, xuất hiện vùng khác màu hoặc mạch máu mới nổi bật.
  • Tổn thương lan về phía giác mạc, chảy máu hoặc gây kích ứng kéo dài.[6]

Các biểu hiện này không khẳng định ung thư, nhưng là lý do để bác sĩ kiểm tra lại tổn thương.

5.3. Khám ngay khi có triệu chứng cấp tính

Nếu thị lực đột ngột giảm, xuất hiện nhiều chấm đen di động mới kèm chớp sáng hoặc có bóng như rèm che tầm nhìn, cần được khám ngay. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến bệnh lý võng mạc, không nên được quy cho đốm nâu trên lòng trắng mắt.

Đau mắt nhiều, đỏ mắt kèm nhìn mờ hoặc chấn thương mắt cũng cần được đánh giá khẩn, thay vì chờ lịch theo dõi sắc tố.

6. Lòng trắng mắt có đốm nâu được điều trị thế nào?

6.1. Theo dõi tổn thương lành tính

Nốt ruồi hoặc vùng sắc tố đã được xác định lành tính, ổn định và không gây khó chịu thường không cần loại bỏ. Bác sĩ có thể chụp ảnh, đo kích thước và hẹn tái khám phù hợp. Người bệnh cần đi khám sớm hơn nếu phát hiện thay đổi giữa hai lần hẹn. Theo dõi giúp nhận biết diễn biến, không có tác dụng làm đốm nâu biến mất.

6.2. Cân nhắc loại bỏ khi có chỉ định

Bác sĩ có thể cân nhắc cắt bỏ khi tổn thương có đặc điểm nghi ngờ, thay đổi đáng chú ý hoặc gây khó chịu. Mẫu mô được xét nghiệm khi cần xác định bản chất tổn thương.[6]

Nếu muốn loại bỏ vì thẩm mỹ, người bệnh cần trao đổi về lợi ích và nguy cơ. Can thiệp trên kết mạc có thể để lại sẹo hoặc gây kích ứng, vì vậy không nên xem đây là thủ thuật làm trắng mắt đơn giản.

6.3. Điều trị tổn thương cần can thiệp chuyên sâu

PAM có tế bào bất thường hoặc u hắc tố kết mạc cần được xử trí theo đánh giá chuyên khoa. Phương án có thể gồm phẫu thuật, áp lạnh hoặc điều trị bổ trợ trong những trường hợp phù hợp. Với tổn thương ác tính, bác sĩ còn đánh giá mức độ lan rộng và hướng dẫn theo dõi lâu dài.

Thuốc nhỏ mắt thông thường không phải biện pháp loại bỏ nốt ruồi hoặc điều trị khối u sắc tố. Không tự dùng thuốc, đốt hoặc thực hiện thủ thuật thẩm mỹ để xử lý đốm nâu.

7. Cách theo dõi đốm nâu trên mắt

Sau khi được khám, bạn nên:

  • Tái khám đúng lịch và mang theo ảnh hoặc kết quả khám trước đó nếu có.
  • Ghi nhận thay đổi về kích thước, hình dạng và màu sắc. Ảnh chụp cùng góc, cùng ánh sáng giúp so sánh, nhưng không thay thế khám chuyên khoa.
  • Đi khám sớm hơn nếu tổn thương thay đổi, không đợi đến lần hẹn tiếp theo.
  • Tránh dụi mắt, chà xát hoặc tự tác động vào đốm nâu.
  • Đeo kính râm chống tia UV và đội mũ khi ở ngoài trời để bảo vệ mắt. Biện pháp này không làm mất vùng sắc tố đã có.

Nếu mắt khô hoặc cộm, hãy hỏi bác sĩ cách giảm khó chịu phù hợp. Điều trị triệu chứng không đồng nghĩa với việc đã xử lý nguyên nhân của đốm nâu.

Nên khám chuyên khoa mắt để xác định chính xác bản chất của đốm hoặc mảng sắc tố trên lòng trắng mắt.
Nên khám chuyên khoa mắt để xác định chính xác bản chất của đốm hoặc mảng sắc tố trên lòng trắng mắt.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Đốm nâu trong mắt có tự biến mất không?

Đốm do nốt ruồi hoặc tăng sắc tố thường tồn tại lâu dài, dù màu sắc có thể thay đổi. Không nên chờ đốm tự mất nếu tổn thương mới xuất hiện hoặc đang lớn lên.

8.2. Trẻ em có đốm nâu trên lòng trắng mắt có sao không?

Đốm có thể là nốt ruồi hoặc vùng sắc tố lành tính. Nếu chưa từng được kiểm tra, cha mẹ nên đưa trẻ khám để xác định loại tổn thương và được hướng dẫn theo dõi. Trẻ cần được khám sớm hơn khi đốm thay đổi rõ hoặc gây khó chịu. 

8.3. Lòng trắng mắt màu nâu có liên quan đến bệnh gan không?

Một đốm nâu khu trú không phải biểu hiện điển hình của vàng mắt do tăng bilirubin. Vàng mắt thường là sự chuyển màu vàng tương đối lan tỏa, có thể kèm vàng da và nước tiểu sẫm màu. Nếu nhận thấy mắt chuyển vàng, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân, thay vì tự quy cho sắc tố ở mắt. 

8.4. Đốm nâu và đốm vàng trên lòng trắng mắt khác nhau thế nào?

Đốm nâu thường chứa sắc tố melanin và có thể liên quan đến nốt ruồi hoặc tình trạng tăng sắc tố kết mạc. Trong khi đó, đốm vàng hơi nổi gần giác mạc thường gặp ở mộng mỡ. Nếu toàn bộ lòng trắng mắt chuyển vàng, nguyên nhân có thể nằm ngoài mắt. Bác sĩ cần thăm khám để phân biệt chính xác các tình trạng này.

8.5. Thuốc nhỏ mắt có làm mất đốm nâu không?

Thuốc nhỏ mắt thông thường không có tác dụng xóa nốt ruồi hoặc vùng tăng sắc tố. Thuốc giúp giảm khô, cộm nếu được chỉ định cũng không làm mất tổn thương. Cách xử trí cần dựa trên nguyên nhân đã được xác định. 

Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp.

Lòng trắng mắt có màu nâu thường liên quan đến sắc tố tự nhiên hoặc một tổn thương khu trú tại kết mạc, nhưng không nên tự phán đoán chỉ qua màu sắc. Nếu đốm nâu mới xuất hiện, lớn nhanh, đổi màu, nổi gồ hoặc gây khó chịu, bạn nên khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn theo dõi phù hợp.

HỆ THỐNG BỆNH VIỆN MẮT HY AN

Thông tin các cơ sở trong hệ thống

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa

1403 Nguyễn Ái Quốc, P. Tam Hiệp, TP. Biên Hòa, Đồng Nai

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Đồng Tháp

303 Phạm Hữu Lầu, P. Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp

Phòng khám Mắt – Trung tâm Ortho-K Việt TP.HCM

857A Tạ Quang Bửu, P. Bình Đông, TP.HCM