Hotline
Chat Zalo
Ưu đãi
Hệ thống

Viêm kết mạc virus: Phân biệt với viêm kết mạc vi khuẩn

Viêm kết mạc virus thường gây đỏ mắt, cộm rát và chảy nước mắt, đôi khi kèm đau họng hoặc sổ mũi. Bệnh dễ lây và có biểu hiện chồng lấp với viêm kết mạc vi khuẩn. Hiểu đúng các dấu hiệu giúp người bệnh chăm sóc mắt phù hợp, hạn chế lây nhiễm và nhận biết khi nào cần thăm khám. 

Viêm kết mạc virus

1. Viêm kết mạc virus là gì?

Viêm kết mạc virus là tình trạng kết mạc bị viêm do nhiễm virus. Kết mạc là lớp màng mỏng lót mặt trong mi mắt và phủ phần lòng trắng của mắt.

Adenovirus là tác nhân thường gặp nhất. Một số virus khác như Enterovirus, Herpes simplex hoặc Varicella-zoster cũng có thể gây bệnh. Tùy tác nhân, bệnh có thể chỉ gây viêm kết mạc hoặc kèm tổn thương giác mạc, vì vậy không phải mọi trường hợp đều có cách xử trí giống nhau.

Viêm kết mạc do virus là tình trạng đáp ứng viêm của kết mạc khi bị virus tấn công
Viêm kết mạc do virus là tình trạng đáp ứng viêm của kết mạc khi bị virus tấn công

2. Dấu hiệu viêm kết mạc do virus

Người bị nhiễm virus ở mắt thường xuất hiện các triệu chứng khởi phát khá nhanh chóng. Bạn có thể nhận biết bệnh thông qua những dấu hiệu lâm sàng điển hình dưới đây:

  • Mắt xuất hiện màu đỏ hoặc hồng nhạt ở phần lòng trắng do các mạch máu kết mạc bị giãn nở.
  • Chảy nhiều nước mắt liên tục, mắt luôn trong trạng thái ướt sũng.
  • Cảm giác cộm rát, ngứa nhẹ hoặc như có hạt bụi, vật thể lạ vướng bên trong mắt.
  • Dịch tiết ra từ mắt thường ở dạng nước trong, loãng, không có mủ đặc dạng nhầy dính.
  • Thường khởi phát ở một bên mắt, sau đó nhanh chóng lây sang mắt còn lại sau 1–2 ngày.
  • Có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân đi kèm như sốt nhẹ, sưng hạch rát đau ở trước tai, ho, đau họng hoặc sổ mũi.

3. Viêm kết mạc vi khuẩn là gì?

Viêm kết mạc vi khuẩn là tổn thương nhiễm trùng kết mạc do các loại vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae hoặc Haemophilus influenzae gây ra. Bệnh có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên mắt với biểu hiện đặc trưng là tiết dịch nhầy mủ đặc màu vàng hoặc xanh lục, khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau khi ngủ dậy. 

Mặc dù một số trường hợp nhiễm khuẩn nhẹ có thể tự giới hạn, người bệnh vẫn cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để cân nhắc chỉ định thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh phù hợp nhằm rút ngắn đợt bệnh và ngăn tổn thương giác mạc.

4. Phân biệt viêm kết mạc virus và vi khuẩn

Phân biệt đúng hai thể bệnh có ý nghĩa quyết định đối với phương pháp điều trị, bởi kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với các trường hợp nhiễm virus.

Tiêu chí phân biệtViêm kết mạc virusViêm kết mạc vi khuẩn
Tác nhân chínhChủ yếu là Adenovirus, Enterovirus, Herpes simplex…Staphylococcus, Streptococcus, Haemophilus…
Đặc điểm dịch tiếtTrong, loãng như nước mắt, ít khi dính mi.Đặc, dạng mủ nhầy màu vàng hoặc xanh, gây dính chặt mi mắt.
Số lượng mắt bị tác độngThường bắt đầu 1 mắt rồi lan sang mắt còn lại.Thường xuất hiện ở 1 mắt hoặc cả 2 mắt cùng lúc.
Triệu chứng toàn thânThường kèm sốt nhẹ, ho, đau họng, nổi hạch trước tai.Thường ít kèm triệu chứng hô hấp toàn thân.
Cảm giác tại mắtCộm rát, ngứa, chảy nước mắt nhiều.Đau nhức nhẹ, cộm nhiều, mí mắt có thể sưng nề.
Phương pháp điều trị cốt lõiChăm sóc hỗ trợ, giảm triệu chứng, tự khỏi sau 1–2 tuần.Dùng thuốc nhỏ/mỡ tra mắt chứa kháng sinh theo chỉ định.

5. Điều trị viêm kết mạc do virus như thế nào?

5.1. Chăm sóc hỗ trợ

Đa số trường hợp viêm kết mạc do Adenovirus nhẹ được chăm sóc để giảm khó chịu và hạn chế lây lan:

  • Sử dụng nước mắt nhân tạo: giúp giảm khô, cộm rát. Có thể ưu tiên loại không chứa chất bảo quản và sử dụng theo hướng dẫn của sản phẩm hoặc bác sĩ.
  • Chườm mát: dùng khăn hoặc gạc sạch làm mát, đặt nhẹ lên mi mắt nhắm trong vài phút để làm dịu cảm giác khó chịu.
  • Vệ sinh dịch tiết: dùng gạc sạch thấm nước muối sinh lý 0,9% dành cho mắt, lau nhẹ dịch tiết quanh mi. Dùng miếng riêng cho từng mắt và rửa tay trước, sau khi vệ sinh.
  • Tạm ngừng đeo kính áp tròng: chỉ đeo lại khi mắt đã hồi phục và theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã thăm khám.
  • Giữ lọ thuốc sạch: tránh để đầu lọ chạm vào mắt, mi mắt; không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác.

Nếu bác sĩ kê nhiều loại thuốc nhỏ mắt, cần nhỏ cách nhau ít nhất 5 phút, thường 5–10 phút hoặc theo hướng dẫn riêng, để hạn chế thuốc sau làm trôi thuốc trước. Nếu có thuốc mỡ tra mắt, dùng thuốc nhỏ trước, chờ ít nhất 5 phút rồi mới tra thuốc mỡ.

Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh phổ rộng dùng trong 5-7 ngày
Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh phổ rộng dùng trong 5-7 ngày

5.2. Khi nào cần thuốc kháng virus?

Đối với viêm kết mạc do Adenovirus, thuốc kháng virus không được sử dụng thường quy. Tuy nhiên, nếu bệnh do Herpes simplex (HSV) hoặc Varicella-zoster (VZV, virus gây zona), bác sĩ nhãn khoa cần đánh giá và chỉ định thuốc kháng virus phù hợp, chẳng hạn Acyclovir.

Với HSV, thuốc có thể dùng tại mắt hoặc đường uống tùy tổn thương. Với zona ở mắt, thuốc kháng virus đường toàn thân là điều trị quan trọng. Loại thuốc và đường dùng phụ thuộc kết quả thăm khám, không phải trường hợp nào cũng cần phối hợp thuốc tra và thuốc uống.

Không tự dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid, kể cả thuốc phối hợp. Corticoid có thể làm nặng tổn thương do HSV và gây tăng nhãn áp; việc sử dụng cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi.

5.3. Xử trí khi xuất hiện giả mạc

Viêm kết mạc do Adenovirus nặng có thể xuất hiện giả mạc, là lớp màng trắng hoặc trắng vàng ở mặt trong mi mắt, gây cộm nhiều, sưng mi và khó mở mắt.

Khi nghi có giả mạc, người bệnh cần khám chuyên khoa mắt. Bác sĩ sẽ đánh giá và có thể bóc giả mạc sau khi nhỏ thuốc tê nếu có chỉ định, đồng thời điều trị và theo dõi nguy cơ sẹo hoặc dính kết mạc. Không tự bóc giả mạc tại nhà.

6. Viêm kết mạc do vi khuẩn điều trị thế nào?

Điều trị phụ thuộc mức độ bệnh và yếu tố nguy cơ. Một số trường hợp nhẹ có thể tự cải thiện; những trường hợp cần điều trị sẽ được bác sĩ lựa chọn thuốc phù hợp.

  • Thuốc kháng sinh theo chỉ định: có thể dùng dưới dạng thuốc nhỏ hoặc thuốc mỡ tra mắt. Loại thuốc, số lần sử dụng và thời gian điều trị tùy trường hợp, không áp dụng một phác đồ chung cho mọi người bệnh.
  • Vệ sinh ghèn: dùng gạc sạch làm ẩm để làm mềm và lau nhẹ dịch tiết quanh mi; dùng miếng riêng cho từng mắt.
  • Tuân thủ đơn thuốc: dùng đúng liều, tần suất và thời gian được kê. Không tự đổi thuốc, tăng liều hoặc ngừng thuốc khi thấy mắt bớt đỏ.
  • Tái khám khi không cải thiện: nếu đã dùng kháng sinh theo đơn nhưng không đỡ sau 24 giờ, hoặc bệnh nặng lên, cần liên hệ bác sĩ để được đánh giá lại. [1][8]

Người đeo kính áp tròng bị đỏ mắt cần tháo kính và khám sớm vì có nguy cơ viêm giác mạc do vi khuẩn.

7. Viêm kết mạc virus hay vi khuẩn nguy hiểm hơn?

Cả viêm kết mạc virus và vi khuẩn về bản chất đều là những bệnh lý lành tính nếu được phát hiện và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của từng thể bệnh phụ thuộc vào nguy cơ phát sinh biến chứng:

  • Viêm kết mạc virus: Mối nguy lớn nhất là biến chứng viêm giác mạc chấm nông hoặc thâm nhiễm dưới biểu mô giác mạc (thường xuất hiện sau 1–2 tuần). Tình trạng này khiến bệnh nhân bị chói mắt, sợ ánh sáng và giảm thị lực kéo dài nhiều tháng.
  • Viêm kết mạc vi khuẩn: Nếu không điều trị hoặc nhiễm phải các chủng vi khuẩn độc lực cao (như Trực khuẩn mủ xanh Pseudomonas hay Lậu cầu Neisseria gonorrhoeae), bệnh có thể tiến triển rất nhanh thành loét giác mạc, thủng nhãn cầu và gây mất thị lực vĩnh viễn.

8. Cách phòng lây viêm kết mạc nhiễm trùng

Cả hai thể viêm kết mạc nhiễm trùng đều có khả năng lây lan rất nhanh thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt hoặc các bề mặt vật dụng bị dính mầm bệnh. Người bệnh và gia đình cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để cắt đứt chuỗi lây nhiễm:

  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, đặc biệt là sau khi chạm vào vùng mặt.
  • Luôn rửa tay sạch trước và sau khi thực hiện thao tác lau rửa hoặc nhỏ thuốc mắt.
  • Tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt hay chà xát vùng mi mắt.
  • Không dùng chung các vật dụng cá nhân dễ dính dịch tiết như khăn mặt, vỏ gối, kính mắt.
  • Không dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt hay các loại mỹ phẩm trang điểm vùng mắt (như mascara, kẻ mắt).
  • Thường xuyên lau chùi, khử trùng các bề mặt tiếp xúc chung trong nhà như tay nắm cửa, điện thoại, bàn phím máy tính.
Người bệnh tuyệt đối không dùng chung các đồ dùng cá nhân với người khác để tránh lây nhiễm
Người bệnh tuyệt đối không dùng chung các đồ dùng cá nhân với người khác để tránh lây nhiễm

9. Câu hỏi thường gặp

9.1. Viêm kết mạc virus và vi khuẩn khác nhau thế nào?

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở dịch tiết và nguyên nhân gây bệnh. Viêm kết mạc virus chủ yếu do Adenovirus gây ra dịch tiết trong loãng như nước mắt và thường kèm cảm lạnh. Viêm kết mạc vi khuẩn tạo ra dịch mủ đặc màu vàng/xanh gây dính mi mắt và cần dùng kháng sinh để điều trị.

9.2. Viêm kết mạc virus có lây không?

Viêm kết mạc do virus lây lan rất mạnh qua đường hô hấp (khi người bệnh ho, bắn giọt bắn) hoặc qua tiếp xúc tay – mắt với các vật dụng bị dính dịch tiết từ mắt người nhiễm bệnh.

9.3. Viêm kết mạc virus bao lâu thì khỏi?

Thông thường, bệnh sẽ tự lui dần và khỏi hẳn trong vòng 7 đến 14 ngày mà không để lại di chứng nếu người bệnh giữ vệ sinh mắt tốt. 

9.4. Viêm kết mạc vi khuẩn có tự khỏi không?

Một số trường hợp nhiễm khuẩn nhẹ có thể tự giới hạn nhờ sức đề kháng của cơ thể. Tuy nhiên, người bệnh cần sử dụng thuốc kháng sinh theo chỉ định bác sĩ để giúp bệnh khỏi nhanh hơn và phòng tránh nguy cơ ăn sâu vào giác mạc. 

9.5. Ghèn vàng có chắc chắn là viêm kết mạc vi khuẩn không?

Không chắc chắn 100%. Mặc dù ghèn dính màu vàng là dấu hiệu điển hình của nhiễm khuẩn, nhưng trong giai đoạn bội nhiễm hoặc phản ứng viêm đọng lại vào buổi sáng, viêm kết mạc virus cũng có thể xuất hiện ít dịch tiết hơi đục. Bạn nên đến gặp bác sĩ Mắt để được soi đèn khe chẩn đoán chính xác. 

Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. 

Viêm kết mạc virus thường cải thiện với chăm sóc hỗ trợ, nhưng không nên tự chọn thuốc chỉ dựa vào màu ghèn. Giữ vệ sinh, dùng riêng đồ cá nhân và thăm khám khi đau, chói hoặc nhìn mờ giúp bảo vệ mắt và hạn chế lây nhiễm. 

HỆ THỐNG BỆNH VIỆN MẮT HY AN

Thông tin các cơ sở trong hệ thống

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa

1403 Nguyễn Ái Quốc, P. Tam Hiệp, TP. Biên Hòa, Đồng Nai

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Đồng Tháp

303 Phạm Hữu Lầu, P. Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp

Phòng khám Mắt – Trung tâm Ortho-K Việt TP.HCM

857A Tạ Quang Bửu, P. Bình Đông, TP.HCM