Cườm nước (glaucoma) là một trong những bệnh lý nguy hiểm nhất của mắt vì có thể âm thầm phá hủy dây thần kinh thị giác, làm mất thị lực vĩnh viễn nếu không điều trị đúng thời điểm. Khi việc kiểm soát nhãn áp bằng thuốc hoặc laser không còn đáp ứng, phẫu thuật cườm nước trở thành lựa chọn bắt buộc để ngăn ngừa mù lòa.
Bài viết dưới đây cung cấp đầy đủ thông tin về phương pháp mổ cườm nước, quy trình thực hiện, chi phí, cách chăm sóc mắt sau mổ và lời giải cho những câu hỏi mà bệnh nhân thường băn khoăn.
1. Mổ mắt bị cườm nước là gì?
Cườm nước là tình trạng nhãn áp tăng cao do thủy dịch bị cản trở trong quá trình lưu thông. Áp lực này chèn ép trực tiếp lên dây thần kinh thị giác và gây suy giảm thị lực theo thời gian.
Phẫu thuật cườm nước là phương pháp tạo ra một đường thoát mới hoặc mở rộng đường thoát sẵn có để thủy dịch có thể lưu thông tốt hơn, từ đó:
- Hạ nhãn áp an toàn
- Giảm nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác
- Duy trì phần thị lực còn lại
Phẫu thuật không giúp lấy lại thị lực đã mất, nhưng là bước quan trọng để bảo tồn những gì còn lại và ngăn bệnh tiến triển đến giai đoạn mù lòa.
2. Đối tượng chỉ định mổ cườm nước
Bệnh nhân sẽ được xem xét mổ cườm nước nếu rơi vào một trong các nhóm sau:
- Glaucoma góc đóng kéo dài, góc tiền phòng hẹp, tắc nghẽn đường thoát dịch.
- Dính mống mắt gây bít đồng tử.
- Bệnh nhân tiểu đường bị glaucoma tân mạch.
- Glaucoma thứ phát do chấn thương, viêm màng bồ đào, biến chứng phẫu thuật mắt.
- Trẻ bị glaucoma bẩm sinh – cần can thiệp sớm để tránh mắt to bất thường và tổn thương thị giác.
3. Các phương pháp phẫu thuật cườm nước hiện nay
Tùy tình trạng mắt, bác sĩ sẽ lựa chọn một trong các phương pháp phẫu thuật cườm nước như sau:
3.1. Phẫu thuật laser
Phương pháp này có ưu điểm:
- Ít xâm lấn
- Không đau
- Thời gian thực hiện ngắn (10–20 phút)
- Hồi phục nhanh
Laser được ứng dụng để:
- Tạo lỗ thông trên mống mắt (áp dụng cho glaucoma góc đóng)
- Cải thiện chức năng vùng bè (áp dụng cho glaucoma góc mở)
Dù hiệu quả tốt nhưng chỉ mang tính hỗ trợ và có thể giảm theo thời gian. Người bệnh vẫn cần theo dõi định kỳ và dùng thuốc theo chỉ định.
3.2. Cắt bè củng mạc
Đây là phương pháp phẫu thuật kinh điển và đem lại hiệu quả cao, được sử dụng phổ biến khi điều trị bảo tồn thất bại.
Bác sĩ sẽ:
- Tạo đường dẫn mới dưới kết mạc
- Cho thủy dịch thoát ra ngoài tự nhiên
- Giảm nhãn áp bền vững
Phương pháp này có thể giúp nhiều bệnh nhân không cần tiếp tục dùng thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp sau phẫu thuật. Tuy nhiên, cần theo dõi nguy cơ xơ hóa đường thoát dịch.
3.3. Cấy ghép ống thoát thủy dịch
Phù hợp cho:
- Ca phẫu thuật phức tạp
- Người từng mổ cườm nước thất bại
- Trường hợp kết mạc xơ hóa
Bác sĩ sẽ đặt một ống nhỏ bằng silicon vào mắt để dẫn thủy dịch ra ngoài theo cơ chế được kiểm soát. Thời gian hồi phục thường kéo dài hơn so với các phương pháp còn lại.
4. Quy trình mổ mắt bị cườm nước
Bệnh viện Mắt Hy An luôn tuân thủ chặt chẽ từng bước trong quy trình phẫu thuật cườm nước, đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị lâu dài cho người bệnh.
4.1. Khám và đánh giá trước phẫu thuật
Người bệnh sẽ được kiểm tra:
- Nhãn áp
- Thị lực
- Tình trạng dây thần kinh thị giác
- Độ dày giác mạc
- Góc tiền phòng
- Xét nghiệm máu, huyết áp, điện tim nếu cần
Bác sĩ sẽ tư vấn chi tiết phương pháp mổ phù hợp và hướng dẫn chuẩn bị trước phẫu thuật.
Lưu ý: Người bệnh cần nhịn ăn trước mổ (nếu có chỉ định), không tự ý dùng thuốc và nên đi cùng người thân để được hỗ trợ tốt nhất.
4.2. Tiến hành phẫu thuật
- Thời gian mổ: 30–60 phút
- Hầu hết đều gây tê tại chỗ, người bệnh tỉnh táo nhưng không đau
- Bác sĩ tạo đường thoát dịch mới hoặc đặt ống dẫn lưu tùy kỹ thuật
4.3. Chăm sóc sau mổ
- Dùng thuốc nhỏ mắt chống viêm – kháng sinh theo hướng dẫn
- Giữ mắt khô, không dụi mắt
- Tránh khói bụi, ánh sáng gắt
- Không cúi thấp, không mang vác nặng, không vận động mạnh
- Đeo kính bảo hộ khi ra ngoài
- Tái khám đúng lịch: sau 1 ngày – 1 tuần – 1 tháng
Lưu ý: Phẫu thuật giúp ổn định nhãn áp, nhưng không phục hồi thị lực đã mất. Do đó, theo dõi lâu dài là cực kỳ quan trọng.
5. Chi phí mổ cườm nước giá bao nhiêu?
Chi phí phẫu thuật glôcôm dao động khá rộng, từ 4.000.000 – 60.000.000 đồng/mắt, phụ thuộc vào:
- Phương pháp áp dụng (laser – cắt bè – đặt ống dẫn lưu)
- Mức độ phức tạp của bệnh
- Tình trạng xơ sẹo kết mạc
- Vật tư sử dụng
- Kinh nghiệm của bác sĩ phẫu thuật
- Dịch vụ chăm sóc và theo dõi hậu phẫu
Để có con số chính xác, người bệnh cần được khám trực tiếp để bác sĩ đánh giá tình trạng và tư vấn phương pháp phù hợp.
6. Câu hỏi thường gặp
6.1. Khi nào cần phẫu thuật cườm nước?
Khi thuốc và laser không còn kiểm soát được nhãn áp, hoặc tổn thương thần kinh thị giác vẫn tiến triển. Ngoài ra, các trường hợp glaucoma tiến triển nhanh, không tuân thủ được thuốc, hoặc nhãn áp lên cao đột ngột cũng cần cân nhắc mổ sớm.
6.2. Phẫu thuật cườm nước có đau không?
Không đau vì được gây tê tại chỗ. Trong lúc mổ chỉ cảm giác hơi căng nhẹ. Sau mổ có thể cộm hoặc hơi đau nhẹ 1–2 ngày đầu và thường tự giảm.
6.3. Thời gian hồi phục sau phẫu thuật là bao lâu?
Khoảng 2–8 tuần tùy phương pháp mổ và tình trạng mắt. Thường sau 1–2 tuần mắt đã bớt đỏ, bớt cộm; nhãn áp ổn định dần trong tháng đầu.
6.4. Có biến chứng nào sau mổ không?
Tỷ lệ biến chứng thấp. Một số biến chứng có thể gặp gồm: nhiễm trùng, nhãn áp thấp, xơ hoá đường thoát dịch hoặc nhãn áp tăng trở lại. Phát hiện sớm qua tái khám giúp xử lý kịp thời.
6.5. Sau phẫu thuật cườm nước cần kiêng gì?
- Không dụi mắt, không để nước vào mắt.
- Tránh cúi thấp, mang nặng, vận động mạnh.
- Không bơi lội, hạn chế rượu bia.
- Đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài.
- Nhỏ thuốc và tái khám đúng lịch hẹn.
Phẫu thuật cườm nước là bước điều trị quan trọng để bảo vệ thị lực còn lại và ngăn ngừa nguy cơ mù lòa. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm, khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Nếu bạn có dấu hiệu nghi ngờ glaucoma hoặc được khuyến cáo mổ, hãy đến ngay các cơ sở chuyên khoa để được tư vấn kỹ hơn và lựa chọn phương pháp phù hợp.