Bà bầu bị viêm kết mạc có sao không? Cách điều trị an toàn

Tình trạng bà bầu bị viêm kết mạc đa phần là tổn thương lành tính tại mắt và không gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, người bệnh cũng cần tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt khi chưa có sự hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ chuyên khoa.

1. Bà bầu bị viêm kết mạc có sao không?

Viêm kết mạc ở phụ nữ mang thai có thể xảy ra qua các cơ chế tương tự như ở các đối tượng khác. Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn, phản ứng dị ứng hoặc do kích ứng với môi trường bên ngoài.

Mức độ ảnh hưởng của bệnh sẽ phụ thuộc lớn vào nguyên nhân gây bệnh, tiến triển của tổn thương và loại thuốc được sử dụng trong quá trình điều trị. Khi mang thai không có nghĩa là cấm hoàn toàn sử dụng thuốc. Tuy nhiên, người bệnh không được tự ý mua thuốc điều trị khi chưa được bác sĩ đánh giá kỹ lợi ích chữa bệnh cho mẹ và nguy cơ tiềm ẩn đối với thai nhi.

2. Nguyên nhân viêm kết mạc ở phụ nữ mang thai

Xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh có vai trò quyết định đến độ an toàn và hiệu quả của phác đồ điều trị cho thai phụ: 

2.1. Viêm kết mạc do virus

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường xuất hiện qua các biểu hiện như mắt đỏ, chảy nước mắt liên tục, cảm giác cộm rát như có cát trong mắt. Bệnh nhân có thể xuất hiện kèm theo các triệu chứng của nhiễm trùng đường hô hấp trên như sốt nhẹ, ho, đau họng. Dạng viêm kết mạc này có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng.

2.2. Viêm kết mạc do vi khuẩn

Bệnh lý này đặc trưng bởi tình trạng mắt tiết nhiều dịch nhầy mủ hoặc ghèn đặc màu vàng/xanh, có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt. Không phải tất cả các trường hợp viêm kết mạc do vi khuẩn đều bắt buộc phải dùng kháng sinh. Những trường hợp nhẹ có thể tự cải thiện, bác sĩ chỉ cân nhắc dùng kháng sinh nhỏ mắt tại chỗ cho thai phụ trong những tình huống cần thiết.

2.3. Viêm kết mạc dị ứng

Triệu chứng nổi bật nhất của dạng này là ngứa mắt dữ dội, kèm theo chảy nước mắt và sưng nhẹ mi mắt ở cả hai bên. Tình trạng này có thể xuất hiện cùng lúc với bệnh viêm mũi dị ứng và hoàn toàn không có khả năng lây nhiễm. 

2.4. Viêm do hóa chất, dị vật hoặc kích ứng

Mắt của phụ nữ mang thai sẽ bị đỏ và kích ứng do tiếp xúc với khói bụi, hóa chất sinh hoạt (dầu gội, xà phòng), nước bể bơi chứa nhiều clo hoặc do thói quen sử dụng kính áp tròng không đúng cách.

3. Bà bầu bị viêm kết mạc có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Hiện tượng mắt đỏ hoặc viêm kết mạc đơn thuần ở người mẹ không gây ảnh hưởng trực tiếp đến thai nhi. Đa số các tác nhân gây viêm nhiễm tại kết mạc chỉ khu trú trên bề mặt nhãn cầu và không có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai để gây hại cho em bé.

Điều cần đặc biệt quan tâm trong thai kỳ là nguyên nhân gốc rễ gây ra tình trạng viêm, sức khỏe toàn thân của người mẹ và danh mục các loại thuốc được chỉ định sử dụng. Bác sĩ chuyên khoa cần đánh giá y khoa cấp cứu nếu người mẹ bị viêm kết mạc đi kèm với các dấu hiệu bất thường sau:

• Mi mắt sưng phù nặng, chảy nước mắt lẫn dịch hồng (rỏ máu), cộm xốn dữ dội: Đây là dấu hiệu cảnh báo viêm kết mạc do virus (đặc biệt là Adenovirus) đã tiến triển nặng và hình thành “giả mạc” (một lớp màng trắng bám chặt ở mặt trong mi mắt). Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý bóc màng này tại nhà mà phải đến ngay cơ sở y tế để bác sĩ lột giả mạc, nếu không sẽ dẫn đến biến chứng sẹo kết mạc vĩnh viễn.
• Mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (như lậu, Chlamydia): Vi khuẩn lậu cầu có nguy cơ lây nhiễm sang trẻ trong quá trình sinh thường (đẻ ngả âm đạo), gây ra bệnh viêm kết mạc sơ sinh có thể dẫn đến mù lòa.
• Sốt cao kéo dài, nổi hạch ở góc hàm hoặc trước tai.
• Phát ban hoặc nổi mẩn toàn thân.
• Dấu hiệu nhiễm trùng hệ thống nghiêm trọng.
• Các triệu chứng đau nhức mắt dữ dội hoặc giảm thị lực đột ngột (nhìn mờ, thấy quầng sáng).

4. Bà bầu bị viêm kết mạc điều trị như thế nào?

Phương pháp xử trí viêm kết mạc ở thai phụ cần tuân thủ nguyên tắc an toàn tối đa cho thai nhi nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát tốt tổn thương tại mắt cho mẹ:

4.1. Viêm kết mạc do virus

Phần lớn các trường hợp do virus chỉ cần áp dụng các biện pháp điều trị hỗ trợ. Thai phụ có thể chườm mát mi mắt để giảm cảm giác cộm sưng, sử dụng nước mắt nhân tạo phù hợp và giữ vệ sinh mắt sạch sẽ. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh vì thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus.

4.2. Viêm kết mạc do vi khuẩn

Bác sĩ sẽ thăm khám trực tiếp để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ cân nhắc kê đơn các loại kháng sinh nhỏ/bôi mắt tại chỗ nằm trong danh mục an toàn cho thai kỳ. Bệnh nhân tuyệt đối không lấy lại đơn thuốc cũ hoặc mượn thuốc nhỏ mắt của người khác để sử dụng.

4.3. Viêm kết mạc dị ứng

Biện pháp ưu tiên là loại bỏ và tránh tiếp xúc với các dị nguyên gây kích ứng. Thai phụ có thể chườm lạnh mi mắt để dịu cảm giác ngứa và dùng nước mắt nhân tạo để rửa trôi dị nguyên trên bề mặt mắt. Các loại thuốc nhỏ mắt chống dị ứng chỉ được dùng khi thực sự cần thiết và đã qua sự kiểm duyệt chuyên môn của bác sĩ.

5. Bà bầu có dùng thuốc nhỏ mắt khi bị viêm kết mạc được không?

Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể sử dụng thuốc nhỏ mắt, tuy nhiên việc lựa chọn nhóm thuốc và liều lượng bắt buộc phải dựa trên chỉ định của bác sĩ.

5.1. Thuốc nhỏ mắt vẫn có thể hấp thu vào cơ thể

Mặc dù thuốc dùng tại mắt có mức độ phơi nhiễm toàn thân thấp hơn rất nhiều so với thuốc uống hay thuốc tiêm, nhưng một lượng nhỏ dung dịch thuốc vẫn có khả năng hấp thu vào tuần hoàn chung của cơ thể qua hệ thống đường lệ – mũi. Do đó, lựa chọn loại thuốc nhỏ mắt phù hợp cho thai phụ vẫn đòi hỏi sự thận trọng cao. 

5.2. Có loại thuốc nhỏ mắt nào dùng được trong thai kỳ?

Một số loại nước mắt nhân tạo đơn liều (không chứa chất bảo quản) và một số dòng kháng sinh tại chỗ được đánh giá là an toàn cho thai kỳ khi dùng đúng liều lượng. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự tìm kiếm các bảng danh sách thuốc để tự ý mua dùng (như Chloramphenicol).

5.3. Cách giảm hấp thu toàn thân sau nhỏ thuốc

Khi được bác sĩ kê đơn thuốc nhỏ mắt, thai phụ có thể áp dụng thao tác sau để giảm thiểu lượng thuốc đi vào cơ thể:

• Nhắm nhẹ mắt trong khoảng 1–2 phút sau khi nhỏ thuốc.
• Dùng ngón tay trỏ ấn nhẹ vào vùng góc trong của mắt (ngay cạnh sống mũi, nơi có điểm lệ) để ngăn thuốc chảy xuống đường lệ – mũi.

6. Những thuốc bà bầu không nên tự dùng khi mắt đỏ

Tự ý mua thuốc điều trị khi bị đau mắt đỏ trong thời gian mang thai sẽ dễ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả mẹ và bé:

6.1. Thuốc nhỏ mắt chứa corticoid

Thai phụ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa thành phần Corticoid. Việc dùng sai cách có thể che lấp các triệu chứng lâm sàng, làm nặng thêm các tổn thương do nấm hoặc vi khuẩn tại giác mạc và làm tăng nguy cơ tăng nhãn áp.

Lưu ý: Corticoid nhỏ mắt không bị cấm tuyệt đối trong thai kỳ, nhưng việc sử dụng bắt buộc phải do bác sĩ chỉ định và theo dõi chặt chẽ.

6.2. Kháng sinh nhỏ mắt tự mua

Kháng sinh không có hiệu quả đối với các trường hợp viêm kết mạc do virus hay dị ứng. Tự ý dùng kháng sinh còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe thai kỳ.

6.3. Thuốc giảm đỏ mắt hoặc thuốc phối hợp không rõ thành phần

Các dòng thuốc co mạch có tác dụng giảm đỏ mắt nhanh chóng chỉ mang tính chất che đậy triệu chứng tạm thời chứ không điều trị được gốc rễ bệnh. Ngoài ra, các chất co mạch này có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn đối với phụ nữ mang thai.

7. Bà bầu bị viêm kết mạc nên chăm sóc mắt thế nào?

Bên cạnh quá trình dùng thuốc theo chỉ định y khoa, chế độ chăm sóc và vệ sinh mắt hàng ngày cũng đóng vai trò rất quan trọng trong kiểm soát bệnh:

• Rửa tay sạch sẽ: Luôn rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước và sau khi thực hiện thao tác chăm sóc vùng mắt.
• Vệ sinh dịch tiết đúng cách: Sử dụng bông gạc vô trùng dùng một lần thấm nước muối sinh lý để lau nhẹ nhàng dịch tiết ở mắt, sau đó vứt bỏ ngay.
• Không dụi mắt: Hành động dụi mắt có thể làm tổn thương thêm niêm mạc giác mạc và khiến tình trạng viêm nhiễm tiến triển nặng hơn.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, vỏ gối hay lọ thuốc nhỏ mắt với người khác để tránh lây nhiễm chéo.
• Ngừng sử dụng kính áp tròng: Tháo và ngừng đeo kính áp tròng hoàn toàn cho đến khi mắt phục hồi hoàn toàn.
• Nghỉ ngơi hợp lý: Hạn chế tiếp xúc với màn hình thiết bị điện tử, giữ không gian sống thoáng mát và tránh các tác nhân gây kích ứng như khói bụi, phấn hoa.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Mang thai có dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh được không?

Bác sĩ có thể chỉ định các loại kháng sinh nhỏ mắt tại chỗ thuộc nhóm an toàn cho thai kỳ nếu xác định chính xác mắt bị nhiễm khuẩn.

8.2. Bà bầu có dùng nước mắt nhân tạo được không?

Phụ nữ mang thai nên ưu tiên sử dụng các loại nước mắt nhân tạo đơn liều, không chứa chất bảo quản để làm dịu cảm giác cộm rát và rửa trôi bụi bẩn an toàn. 

8.3. Bà bầu bị viêm kết mạc bao lâu thì khỏi?

Thời gian khỏi bệnh thường kéo dài từ 5 đến 14 ngày, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh (do virus, vi khuẩn hay dị ứng) cũng như việc tuân thủ phác đồ điều trị.

8.4. Viêm kết mạc khi mang thai có lây không?

Tình trạng này có thể lây nếu nguyên nhân là do virus hoặc vi khuẩn. Trường hợp viêm kết mạc do dị ứng hoặc kích ứng môi trường thì không sẽ lây sang người khác. 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa. Phụ nữ mang thai khi xuất hiện các triệu chứng đau mắt đỏ cần thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa Mắt và Sản khoa để nhận tư vấn chính xác.

Bà bầu bị viêm kết mạc đa phần là tình trạng tổn thương tại chỗ và không gây nguy hiểm trực tiếp cho sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn tuyệt đối trong thai kỳ, người mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt điều trị tại nhà mà cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa khám, chẩn đoán đúng nguyên nhân và chỉ định phác đồ phù hợp.