Viêm kết mạc mãn tính là gì? Nguyên nhân và cách điều trị

Viêm kết mạc mãn tính là tình trạng lớp màng phủ lòng trắng và mặt trong mí mắt bị viêm kéo dài, thường từ 4 tuần trở lên. Người bệnh có thể đỏ mắt, ngứa, cộm hoặc tiết dịch. Tuy nhiên, khô mắt và viêm bờ mi cũng gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, khám mắt là bước quan trọng để xác định đúng nguyên nhân trước khi điều trị. 

1. Viêm kết mạc mãn tính là gì?

Kết mạc là lớp màng mỏng, gần như trong suốt, phủ lên phần lòng trắng và lót mặt trong mí mắt. Khi lớp màng này bị viêm, mắt có thể đỏ, ngứa, cộm hoặc chảy nước mắt.

Viêm kết mạc mãn tính, còn gọi là viêm kết mạc mãn tính, thường chỉ tình trạng viêm kéo dài hơn 4 tuần. Có người bị khó chịu liên tục, có người đỡ rồi lại tái phát. Tuy vậy, nhiều đợt đỏ mắt riêng biệt không tự động có nghĩa là cùng một bệnh viêm kết mạc kéo dài. Bác sĩ cần khám để xác định kết mạc có đang viêm hay triệu chứng đến từ bộ phận khác của mắt.

2. Dấu hiệu viêm kết mạc mãn tính

Biểu hiện của bệnh viêm kết mạc mãn tính thay đổi theo nguyên nhân. Người bệnh có thể gặp một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Mắt đỏ dai dẳng: Lòng trắng có thể đỏ nhẹ hoặc đỏ rõ, ở một mắt hoặc cả hai mắt.
• Ngứa mắt: Thường nổi bật khi tình trạng viêm liên quan đến dị ứng.
• Cộm, rát hoặc chảy nước mắt: Người bệnh có thể thấy như có bụi trong mắt, dù không nhìn thấy dị vật.
• Có dịch hoặc ghèn mắt: Dịch có thể trong, nhầy hoặc làm mí mắt hơi dính khi thức dậy. Đặc điểm dịch mắt không đủ để tự xác định nguyên nhân.
• Đỡ rồi tái phát: Triệu chứng giảm một thời gian nhưng xuất hiện trở lại, nhất là khi yếu tố gây kích ứng hoặc bệnh đi kèm chưa được xử lý.

Nếu chân lông mi có nhiều vảy, mí mắt đỏ hoặc khó chịu rõ vào buổi sáng, bác sĩ sẽ kiểm tra thêm tình trạng viêm bờ mi. Đây có thể là bệnh đi kèm hoặc là lý do khiến mắt đỏ kéo dài.

3. Những nguyên nhân thường gặp của viêm kết mạc mãn tính

Tình trạng viêm nhiễm dai dẳng tại bề mặt nhãn cầu thường bắt nguồn từ các nhóm nguyên nhân chính sau:

3.1. Dị ứng

Bụi nhà, phấn hoa, lông thú hoặc những tác nhân khác có thể khiến kết mạc phản ứng. Mắt thường ngứa rõ, chảy nước mắt và có thể bị cả hai bên. Một số người bị dị ứng quanh năm, trong khi người khác chỉ bùng phát theo mùa. Bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm xuất hiện triệu chứng và những thứ bạn thường tiếp xúc để tìm yếu tố liên quan.

3.2. Khô mắt, viêm bờ mi và tuyến dầu ở mí mắt hoạt động kém 

Lớp nước mắt phủ bề mặt mắt giúp mắt ẩm và dễ chịu. Khi nước mắt thiếu hoặc bốc hơi quá nhanh, mắt có thể đỏ và cộm lâu ngày. Viêm bờ mi hoặc tuyến dầu ở bờ mi hoạt động kém cũng có thể gây cảm giác tương tự và làm bề mặt mắt bị kích ứng. Đây là những tình trạng cần được phân biệt với viêm kết mạc thực sự, dù đôi khi chúng xảy ra cùng nhau. 

3.3. Nhiễm trùng kéo dài 

Một số trường hợp viêm kết mạc do vi khuẩn có thể dai dẳng hoặc không đáp ứng với thuốc nhỏ mắt thông thường. Chẳng hạn, viêm kết mạc do vi khuẩn Chlamydia trachomatis cần được bác sĩ đánh giá và điều trị đúng cách. Mắt đỏ kéo dài ở người đeo kính áp tròng cũng cần được kiểm tra giác mạc, vì nhiễm trùng giác mạc là bệnh khác và có thể ảnh hưởng thị lực. 

3.4. Thuốc nhỏ mắt, kính áp tròng hoặc bất thường ở mí mắt 

Dùng nhiều loại thuốc nhỏ mắt trong thời gian dài có thể khiến bề mặt mắt bị kích ứng, nhất là khi mắt nhạy cảm với thành phần trong thuốc. Kính áp tròng, lông mi quặp vào mắt, mắt nhắm không kín hoặc vấn đề ở đường dẫn nước mắt cũng có thể duy trì tình trạng đỏ, cộm. Bác sĩ cần xem cả thuốc bạn đang dùng và cách bạn chăm sóc mắt hằng ngày. 

4. Viêm kết mạc dị ứng mãn tính là gì?

Viêm kết mạc dị ứng mãn tính thường khiến người bệnh ngứa mắt, chảy nước mắt và hay dụi mắt. Bác sĩ cần xác định thể bệnh cụ thể vì mức độ và cách theo dõi không giống nhau:

• Viêm kết mạc dị ứng quanh năm: Triệu chứng có thể kéo dài khi người bệnh thường xuyên tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, chẳng hạn bụi nhà.
• Viêm kết mạc mùa xuân (Vernal Keratoconjunctivitis, VKC): Thường gặp ở trẻ em, có thể bùng phát theo mùa và trong một số trường hợp ảnh hưởng đến giác mạc.
• Viêm kết mạc cơ địa (Atopic Keratoconjunctivitis, AKC): Có xu hướng kéo dài, thường gặp ở người có tiền sử chàm da hoặc viêm da cơ địa, đôi khi kèm hen suyễn. Thể này có thể nặng và ảnh hưởng đến giác mạc.

Ngoài ra, viêm kết mạc nhú khổng lồ có thể liên quan đến việc đeo kính áp tròng hoặc vật tiếp xúc và cọ xát lâu ngày với mặt trong mí mắt. Bác sĩ sẽ đánh giá riêng tình trạng này thay vì xem mọi trường hợp ngứa mắt đều là dị ứng thông thường.

5. Viêm kết mạc mãn tính có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp viêm kết mạc thông thường không gây mất thị lực vĩnh viễn. Điều quan trọng là đừng xem mọi mắt đỏ kéo dài đều là bệnh nhẹ. Đau nhiều, sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực có thể gợi ý giác mạc hay bộ phận khác của mắt đang bị ảnh hưởng. Một số dạng viêm kết mạc dị ứng nặng cũng có thể gây tổn thương giác mạc nếu không được theo dõi đúng.

Việc tự nhỏ thuốc chứa corticoid để mắt bớt đỏ có thể che lấp triệu chứng, làm một số nhiễm trùng nặng hơn hoặc khiến áp lực trong mắt tăng khi dùng không đúng cách. Người bệnh chỉ dùng loại thuốc này theo chỉ định và lịch theo dõi của bác sĩ.

6. Điều trị viêm kết mạc mãn tính

Cách điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân đã được xác định:

• Nếu do dị ứng: Giảm tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, tránh dụi mắt và dùng thuốc chống dị ứng nhỏ mắt khi phù hợp. Bác sĩ có thể chọn thuốc giúp giảm ngứa và kiểm soát các đợt tái phát.
• Nếu do viêm bờ mi hoặc tuyến dầu ở mí mắt: Vệ sinh bờ mi, chườm ấm và chăm sóc theo hướng dẫn. Một số người cần thêm thuốc, nhưng không phải trường hợp nào cũng cần kháng sinh.
• Nếu do khô mắt: Bác sĩ có thể hướng dẫn dùng nước mắt nhân tạo, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và xử lý nguyên nhân làm lớp nước mắt không ổn định.
• Nếu do nhiễm trùng: Thuốc được chọn theo tác nhân gây bệnh. Một số nhiễm trùng cần điều trị khác với thuốc nhỏ mắt thông thường, vì vậy không nên tự dùng kháng sinh lặp đi lặp lại.
• Nếu liên quan đến thuốc hoặc kính áp tròng: Bác sĩ sẽ rà soát sản phẩm đang sử dụng và hướng dẫn thay đổi khi cần. Nếu bạn đang dùng thuốc nhỏ mắt điều trị bệnh khác như cườm nước, không tự ngừng thuốc trước khi trao đổi với bác sĩ.

7. Vì sao điều trị mãi mà viêm kết mạc vẫn không hết?

Khi sử dụng thuốc để điều trị viêm kết mạc nhưng mãi mà không hết thường sẽ do các nguyên nhân sau:

• Dùng thuốc không đúng nguyên nhân: Tự ý mua thuốc nhỏ kháng sinh trong khi nguyên nhân gây bệnh là do dị ứng hoặc khô mắt.
• Nhầm lẫn bệnh lý: Nhầm lẫn triệu chứng viêm kết mạc mãn tính và hội chứng khô mắt, viêm bờ mi hoặc bệnh lý giác mạc chưa được xử lý.
• Còn tiếp xúc với dị nguyên: Người bệnh vẫn liên tục tiếp xúc với khói bụi, lông thú cưng, môi trường ô nhiễm hoặc hóa chất mỹ phẩm trong quá trình điều trị.
• Nhỏ quá nhiều thuốc gây kích ứng: Lạm dụng quá nhiều loại thuốc nhỏ mắt chứa chất bảo quản làm tích tụ độc tính tại biểu mô kết mạc.
• Có bệnh nền ở mi mắt hoặc lệ đạo chưa giải quyết: Quặm mi, hở mi hoặc tắc lệ đạo không được can thiệp ngoại khoa/chuyên khoa sẽ liên tục bị kích thích gây viêm tái phát.
• Nhiễm trùng kéo dài chưa được phát hiện: Tác nhân vi khuẩn kháng thuốc hoặc Chlamydia chưa được xét nghiệm và điều trị đúng phác đồ.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Viêm kết mạc mãn tính kéo dài bao lâu?

Mốc thường dùng là trên 4 tuần. Tuy nhiên, bạn không cần đợi đủ 4 tuần mới đi khám. Nếu mắt đỏ kéo dài, tái phát hoặc có dấu hiệu cảnh báo như đau nhiều và nhìn mờ, hãy khám sớm. 

8.2. Viêm kết mạc mãn tính có lây không?

Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân. Dị ứng và khô mắt không lây. Nếu đỏ mắt do một số virus hoặc vi khuẩn, bệnh có thể lây qua tay hay vật dụng dính dịch mắt. Trong lúc chưa rõ nguyên nhân, nên rửa tay sau khi chạm mắt và không dùng chung khăn mặt. 

8.3. Viêm kết mạc mãn tính có chữa khỏi được không?

Nhiều trường hợp có thể cải thiện rõ khi tìm đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, dị ứng, khô mắt hoặc viêm bờ mi có thể tái phát và cần chăm sóc, theo dõi lâu dài. Bác sĩ sẽ cho bạn biết mục tiêu điều trị phù hợp sau khi xác định bệnh cụ thể. 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid khi chưa có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Nhãn khoa.

Viêm kết mạc mãn tính cần được điều trị theo nguyên nhân, vì mắt đỏ dai dẳng không phải lúc nào cũng do cùng một bệnh. Nếu mắt đỏ, cộm hoặc ngứa kéo dài, bạn nên đi khám và mang theo các thuốc nhỏ mắt đang dùng để bác sĩ đánh giá chính xác hơn.